مصاحبه با کاوشگر خورهه..........

مصاحبه با دكتر مهدي رهبر

 

 

  سوال: لطفاً  خلاصه‌اي از بيوگرافي و فعاليت‌هاي علمي خود را ذكر نمائيد.

پاسخ:درسال 1316 در شهر سمنان متولد شدم تحصيلات ابتدائي را در شهر سمنان و متوسطه را در دانشسراي كشاورزي ساري گذراندم در سال 1344 در رشته باستان‌شناسي دانشگاه تهران پذيرفته شدم از اساتيدي چون دكتر نگهبان مرحوم دكتر بهنام مرحوم دكتر فره‌وش، خانم دكتر سيمين دانشور و مرحوم دكتر مقدم بهره‌هاي علمي فراوان بردم در سال 1348 با احراز رتبه اول رشته باستان‌شناسي فارغ‌التحصيل شدم بلافاصله از بورس تحصيلي دولت يونان كه از طريق دانشگاه تهران در اختيارم قرار گرفت، عازم يونان شدم و در دانشگاه آتن به تحصيل پرداختم در سال1352 به ايران مراجعت كردم و همكاري‌ام را با مركز باستان‌شناسي ايران آغاز نمودم  سپس كاوش‌هاي خورهه محلات به من واگذار شد كه تاكنون سه فصل كاوش و يك فصل بررسي را در آن محوطه انجام داده‌ام .

مرحله ششم کاوشهای جنوب شرقی محوطه باستانی خورهه در شهرستان محلات به وسعت 600 متر مربع و به وسیله 15 کارشناس آغاز شده است و به مدت 2 ماه ادامه دارد.
دکتر مهدی رهبر سرپرست هيات كاوش امروز در گفت و گو با ایسنا افزود: در کاوشهای مرحله ششم محوطه باستانی خورهه محلات تاکنون اسکلت و گورهای متعلق به دوره اسلامی ، اشیا سفالی ، پیکان و تیغه های سنگی متعلق به دوره های تاریخی اشکانیان ، دیواره های سنگی ، طاقهای خشتی وتعدای از اتاقهای مدفون شده بنا شناسایی شده است .
سر پرست تیم کاوش در محوطه تاریخی خورهه محلات با بیان اینکه به رغم 500 سال حکومت اشکانیان در ایران ، تعداد معدودی آثار تاریخی از این دوره در کشور در کشور شناسایی شده است افزود: شناخت ویژگیهای معماری و سبک زندگی مردم در این دوره کاوشهای باستان شناسی محوطه تاریخی خورهه محلات از اهمیت بالایی برخوردار است.
وی افزود: برای شناسایی کامل بخش جنوب غربی این بنای تاریخی شامل: حیات ها ، باغ ها ، بخش خدمات مانند انبار ، اسطبل ، منزل خدمه ، تهیه نقشه کاملی از بنا و انتشار کتاب معرفی محوطه تاریخی خورهه محلات در صورت تامین اعتبار به شش فصل کاوش باستان شناسی نیاز است.
گفتنی است محوطه تاریخی خورهه محلات از آثار تاریخی به جا مانده از دوره اشکانی ، اسلامی و سلجوقی است که سه هزار متر مربع وسعت دارد و از یک بنا ی اربابی شامل : بخش درونی ، اتاق های متعدد و محوطه بیرونی تشکیل شده است و در حال حاضر از این بنا تنها دو ستون تشکیل از 6 قطعه سنگ با مجموع ارتفاع 8 متر ، بقایای فرو ریخته ستونها ، بخشی از دیواره های سنگی ، گورها و آثار بدست آمده در 5 مرحله عملیات کاوش در این منطقه به جا مانده است.
اين محوطه باستاني نخستين بار توسط ناصرالدين شاه قاجار مورد كاوش قرار گرفت. تصاويري از اين كاوش در آرشيو كاخ گلستان و نيز كتاب تازه منتشر شده " كاوشهاي باستان شناسي خورهه" موجود است.
خورهه" كه پيشتر گمان مي شد بقاياي يك معبد يا آتشكده مربوط به دوره سلوكي باشد بر اساس آخرين شواهد بدست آمده يك خانه اربابي است كه در حدود قرن اول قبل از ميلاد ساخته شده و تا پايان دوره اشكاني به حيات خود ادامه داده است.
ويژگيهاي دو سر ستون بر جاي مانده در اين محوطه و شباهت آن با سبك معماري يونانيان موجب شده تا باستان شناسان داخلي و خارجي از جمله هرتسفلد آن را يك معبد يا آتشكده دوره سلوكي معرفي كنند.
وجود دو بخش اندروني و بيروني با دو ورودي كاملا مجزا در اين بناي تاريخي از جمله نكات مهم معماري دوره اشكاني است.
بخش بيروني اين بنا از آن رئيس خانواده در ملاقات و معاملات با افراد غير خانواده و بخش اندروني مختص خانواده بوده است.
واحــدهاي ساختماني در داخل اندروني شامل دو اتاق تو در تو، يك آشپزخانه و انباري از كشفيات هيات كاوش در سال 1379 به شمار مي رود.
گفتني است اين بناي اشكاني كه در دوره ساساني بوسيله گروهي از صنعتگران با ايجاد ساخت و سازهايي مورد استفاده قرار گرفته، بعد ها با ظهور اسلام در دوره اسلامي بويژه در دوره ايلخاني گورستان بوده است.
نخستيــن كاوش علمي در اين مكان در سال 1335 هـ . ش از سوي شادروان مهندس حاكمي و پس از آن با وقفه اي 20 ساله در سالهاي 1355، 1375 و 1379 مجددا از سوي دكتر رهبر كاوش شده است.